اين كوه، در مسیر جاده خرم آباد ،به چگني و کوهدشت قرار گرفته است كه داشتن آب و هوایی مطبوع، پوشش گياهي انبوه بخصوص درختان جنگلي، صخره اي بودن و عدم دسترسي آسان به آن و آثار تاریخی ارزشمند ، از خصوصيات اين كوه زيباست. كه چون دژی عظیم چشم هر بيننده را مبهوت قامت بلند و زيبائي خود مي كند.
اين كوه با دیواره های بلند خود محل جولان كوهنوردان و صخره نوردان زبده كشور است كه تاكنون مسیرهای گوناگونی را در آن گشوده اند.
غار يافته، كوه يافته داراي غارهاي زيادي است اما غار يافته مهمترين غارآن است كه اين غار در محلى به نام «سوليزه» بر دامنهٔ کوه واقع شده و سطح و فضاى داخلى آن محدود است.
دیرینه شناسان تاکنون با مطالعه غارها و پناهگاه های باستانی موجود در این کوه بلند به آثار و شواهد ارزشمندی از حیات دهها هزار ساله بشر دست یافته اند .
غاريافته مربوط به دوران پارينه سنگي است كه تاكنون چندين بار توسط ديرينه شناسان مورد كاوش قرار گرفته كه در اين كاوش ها ابزار و ادوات سنگی و نیز اسکلت گونه های مختلف جانوری و کهن ترین آویزهای تزیینی کشف گرديد كه از حیات ۴۰ هزار ساله بشر در این منطقه حکایت مي كند.
پله هاي شگفت انگيز تاريخي دست ساحته بشر در كوه يافته پله های تاریخی وجود دارد كه در ارتفاع حدود ۲ هزار متری از سطح دریا قراردارند كه در گذشته های دور بر روی دیواره ای سنگی در دل کوه کنده شده اند.
تعداد اين پله ها ۷۰ پله است كه به سطحی هموار ختم می شوند که در وسط آن گودالی مستطیل شکل در ابعاد حدود سه متر در ۶ متر و عمق حدود ۳ متر در دل سنگ حفر شده است .
اين پله ها به عنوان دست ساخته بشر محسوب می شوند، اين پله ها كه در دل ديوار ساخته شده اند به همراه چند آب انبار براي ذخيره آب كه اطلاع دقيقي ازاهداف ساخت انان در دست نيست از شگفتي هاي كوه يافته است كه بقاياي چندين ساختمان نيز در كنار آنها مشاهده مي شود.
به اعتقاد برخی کارشناسان با توجه به وجود یک معبد در نزدیکی کوه یافته این پله ها شايد بخشی ازراه یک معبد بوده که در حدود ۲ هزار سال قبل در دل یافته ایجاد شده است .
یادداشت :زهرا سلگی / افق لرستان
